Η αστάθεια γόνατος περιγράφεται συνήθως από τους ασθενείς ως αίσθηση ότι το γόνατο δεν προσφέρει την απαραίτητη στήριξη και μπορεί ξαφνικά να λυγίσει κατά την κίνηση.

Το σύμπτωμα αυτό μπορεί να εμφανιστεί κατά το περπάτημα, το ανέβασμα ή το κατέβασμα σκάλας ή το τρέξιμο, επηρεάζοντας σημαντικά την καθημερινότητα του ατόμου. Συνήθως σχετίζεται με τραυματισμό ή δυσλειτουργία των συνδέσμων, του μηνίσκου, των μυών ή της επιγονατίδας.

Η αστάθεια γόνατος δεν αποτελεί ξεχωριστή πάθηση, αλλά ένδειξη ενός υποκείμενου προβλήματος. Για τον λόγο αυτό, η σωστή διάγνωση είναι απαραίτητη, ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση και να μειωθεί ο κίνδυνος νέων τραυματισμών.

Αστάθεια γόνατος: Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;

Η αστάθεια γόνατος μπορεί να προκύψει από διαφορετικές αιτίες, γι’ αυτό δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους.

Οι συχνότερες αιτίες περιλαμβάνουν:

• Ρήξη πρόσθιου χιαστού, συχνά ύστερα από απότομη αλλαγή κατεύθυνσης, στροφή ή λανθασμένη προσγείωση.
• Ρήξη οπίσθιου χιαστού, συνήθως μετά από ισχυρή πρόσκρουση στο μπροστινό μέρος του γόνατος.
• Τραυματισμό των πλάγιων συνδέσμων από χτύπημα που πιέζει την άρθρωση προς τα μέσα ή προς τα έξω.
• Μεγάλη ρήξη μηνίσκου, η οποία μπορεί να επηρεάσει τη φυσιολογική μηχανική του γόνατος.
• Εξάρθρημα επιγονατίδας, όταν η επιγονατίδα μετακινείται έξω από τη φυσιολογική τροχιά της.
• Αδυναμία του τετρακέφαλου, των οπίσθιων μηριαίων ή άλλων μυών που ελέγχουν την άρθρωση.
• Οστεοαρθρίτιδα, προηγούμενο χειρουργείο ή παλαιότερους τραυματισμούς, που έχουν αλλάξει την ευθυγράμμιση και τη λειτουργία του γόνατος.

Η προσεκτική αξιολόγηση από τον ορθοπαιδικό χειρουργό είναι απαραίτητη, καθώς μπορεί να αναγνωρίσει όλες τις δομές που έχουν επηρεαστεί και να σχεδιάσει ένα ολοκληρωμένο πλάνο αντιμετώπισης.

Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν;

Το βασικό σύμπτωμα που προκαλεί η αστάθεια γόνατος είναι η αίσθηση ότι το γόνατο υποχωρεί ή δεν εμπνέει εμπιστοσύνη κατά τη στήριξη. Η ενόχληση μπορεί να εμφανίζεται ξαφνικά ή να επαναλαμβάνεται σε συγκεκριμένες κινήσεις.

Συχνά συνυπάρχουν:

• πόνος κατά το περπάτημα, το τρέξιμο ή τις στροφικές κινήσεις
• πρήξιμο αμέσως μετά τον τραυματισμό ή έπειτα από δραστηριότητα
• δυσκολία στην πλήρη κάμψη ή έκταση του γόνατος
• αίσθημα χαλαρότητας, ταλάντωσης ή μετατόπισης μέσα στην άρθρωση
• ήχοι που συνοδεύουν την κίνηση
• δυσκολία στις σκάλες, στο γονάτισμα ή στην αλλαγή κατεύθυνσης
• φόβος ότι το γόνατο θα ξαναφύγει κατά την άσκηση

Μετά από έναν οξύ τραυματισμό, ένας έντονος ήχος, το γρήγορο πρήξιμο και η αδυναμία φόρτισης χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση για την αστάθεια γόνατος ξεκινά με συζήτηση ανάμεσα σε γιατρό και ασθενή σχετικά με τον τρόπο του τραυματισμού και τις κινήσεις που προκαλούν την αστάθεια. Ο χειρουργός στη συνέχεια ρωτά αν ακούστηκε κάποιος ήχος, αν εμφανίστηκε άμεσα πρήξιμο, αν το γόνατο κλειδώνει και αν έχουν προηγηθεί παρόμοια επεισόδια.

Στη συνέχεια, εξετάζει την κινητικότητα, τη μυϊκή δύναμη, την ευθυγράμμιση και τη σταθερότητα των συνδέσμων με ειδικές κλινικές δοκιμασίες. Επιπλέον, ελέγχει την κίνηση της επιγονατίδας και αναζητά σημεία που δείχνουν τραυματισμό του μηνίσκου ή του χόνδρου.

Παράλληλα, οι ακτινογραφίες βοηθούν στον έλεγχο των οστών, της θέσης της επιγονατίδας και πιθανών καταγμάτων ή αρθριτικών αλλοιώσεων. Επίσης, η μαγνητική τομογραφία απεικονίζει καλύτερα τους συνδέσμους, τους μηνίσκους, τους τένοντες και τον αρθρικό χόνδρο. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αξονική τομογραφία, ώστε να αξιολογηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η ευθυγράμμιση της άρθρωσης. Τέλος, ο γιατρός επιλέγει τις εξετάσεις με βάση τα ευρήματα και δεν βασίζεται μόνο σε μια εικόνα.

Αστάθεια γόνατος: Συντηρητική αντιμετώπιση

Η θεραπεία για την αστάθεια γόνατος εξαρτάται από τη δομή που έχει τραυματιστεί, τον βαθμό της αστάθειας και τις ανάγκες του ασθενούς.

Στην οξεία φάση, η προσωρινή μείωση των δραστηριοτήτων, η εφαρμογή πάγου και  η ανύψωση μπορούν να περιορίσουν τον πόνο και το πρήξιμο, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού. Επιπλέον, ένας λειτουργικός νάρθηκας μπορεί να προσφέρει πρόσθετη στήριξη σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Στη συνέχεια, η φυσικοθεραπεία αποτελεί βασικό μέρος της συντηρητικής αντιμετώπισης. Περιλαμβάνει ασκήσεις για τον τετρακέφαλο, τους οπίσθιους μηριαίους, τους γλουτιαίους και τους μυς της γάμπας. Παράλληλα, η προπόνηση ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας βοηθά το σώμα να ελέγχει καλύτερα τη θέση του γόνατος. Ο φυσικοθεραπευτής προσαρμόζει σταδιακά το πρόγραμμα, ώστε ο ασθενής να ανακτήσει το εύρος κίνησης και να επιστρέψει με ασφάλεια στις δραστηριότητές του.

Η συντηρητική θεραπεία συνήθως αρκεί σε ήπιες κακώσεις, μερικές ρήξεις χωρίς λειτουργική αστάθεια και πρώτο εξάρθρημα επιγονατίδας χωρίς σοβαρή βλάβη.

Πότε χρειάζεται χειρουργική θεραπεία η αστάθεια γόνατος;

Σε περιπτώσεις που συνεχίζεται η αστάθεια γόνατος παρά την συντηρητική θεραπεία, ο ορθοπαιδικός εξετάζει την χειρουργική μέθοδο. Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στα ευρήματα των απεικονιστικών εξετάσεων. Λαμβάνει υπόψη την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας, το επάγγελμα και τους προσωπικούς στόχους του ασθενούς.

Για παράδειγμα,  σε περιστατικά με πλήρη ρήξη πρόσθιου χιαστού με λειτουργική αστάθεια μπορεί να χρειαστεί ανακατασκευή του συνδέσμου με μόσχευμα. Επιπλέον, μια ρήξη μηνίσκου μπορεί να αντιμετωπιστεί με αρθροσκοπική χειρουργική, ενώ οι επαναλαμβανόμενες μετατοπίσεις της επιγονατίδας μπορεί να απαιτήσουν αποκατάσταση των συνδέσμων ή διόρθωση της οστικής ευθυγράμμισης.

Μετά την επέμβαση ακολουθεί εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης, το οποίο στοχεύει στην ανάκτηση της κίνησης, της δύναμης και του νευρομυϊκού ελέγχου.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι με τη σωστή διάγνωση και την κατάλληλη θεραπεία, ο ασθενής μπορεί να ανακτήσει τη σταθερότητα και την εμπιστοσύνη στις κινήσεις του.

Αν αισθάνεστε ότι το γόνατό σας υποχωρεί ή δεν σας προσφέρει την απαραίτητη στήριξη, μην αγνοείτε το σύμπτωμα.

Ο Δρ. Μιχαήλ Ηλ. Ιωσηφίδης, MD, PhD, Χειρουργός Ορθοπαιδικός διαθέτει εξειδίκευση στην αρθροσκοπική και επανορθωτική χειρουργική των αρθρώσεων. Επικοινωνήστε με το Orthobiology Surgery Center στη Θεσσαλονίκη, ώστε να διερευνηθεί η αιτία της αστάθειας γόνατος και να σχεδιαστεί η κατάλληλη θεραπεία για τις δικές σας ανάγκες.

Η κλινική του Δρ. Ιωσηφίδη  είναι διαπιστευμένο Εκπαιδευτικό Κέντρο από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αθλητικής Τραυματολογίας, και Αρθροσκόπησης (ESSKA), από τη διεθνή Εταιρεία Αρθροσκόπησης, και Ορθοπαιδικής Αθλητιατρικής (ISAKOS) και τη Διεθνή Εταιρεία Αναγέννησης του Χόνδρου και Διατήρησης των Αρθρώσεων (ICRS).)