Τι είναι οι τενοντοπάθειες;

Οι τενοντοπάθειες αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες μυοσκελετικού πόνου και λειτουργικού περιορισμού, επηρεάζοντας άτομα κάθε ηλικίας. Ιδιαίτερα επηρεάζουν όσους αθλούνται συστηματικά, επαγγελματικά ή ερασιτεχνικά ή εργάζονται σε απαιτητικές χειρωνακτικές εργασίες.

Πρόκειται για φλεγμονώδεις ή εκφυλιστικές παθήσεις των τενόντων, οι οποίες εμφανίζονται συνήθως ύστερα από υπέρχρηση, κακή τεχνική ή επαναλαμβανόμενους μικροτραυματισμούς των τενόντων.

Σε ποια σημεία του σώματος εκδηλώνονται συχνότερα οι τενοντοπάθειες;

 Οι τενοντοπάθειες μπορεί να προσβάλλουν διάφορες περιοχές του σώματος, όπως τον ώμο, τον αγκώνα, το γόνατο ή τον Αχίλλειο τένοντα.

Ειδικότερα:

Ώμος: Ο υπερακάνθιος τένοντας αποτελεί έναν από τους συχνότερα προσβαλλόμενους τένοντες της ωμικής ζώνης. Εκδηλώνεται κυρίως σε αθλητές και άτομα που εκτελούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις των άνω άκρων.

Αγκώνας: Οι συχνότερες μορφές τενοντοπάθειας στην περιοχή είναι η έξω επικονδυλίτιδα (tennis elbow) και η έσω επικονδυλίτιδα (golfer’s elbow). Η επικονδυλίτιδα αγκώνα προκαλείται από  εκφυλιστικές αλλοιώσεις των εκτεινόντων και καμπτήρων μυών του αντιβραχίου.

Γόνατο: Η τενοντοπάθεια του επιγονατιδικού τένοντα, γνωστή και ως «γόνατο του άλτη», παρατηρείται συχνά σε αθλητές που συμμετέχουν σε αθλήματα με επαναλαμβανόμενα άλματα ή έντονη κάμψη γόνατος.

Ισχίο: Οι τενοντοπάθειες του ισχίου προσβάλλουν συχνότερα τον τείνοντα του λαγονοψοΐτη και τους απαγωγούς μυς. Η υπερφόρτιση, οι μικροτραυματισμοί και οι διαταραχές της μηχανικής του ισχίου οδηγούν συχνά σε τενοντίτιδα ισχίου.

Άκρος πόδας: Ο Αχίλλειος τένοντας είναι ο πιο συχνά προσβαλλόμενος τένοντας του κάτω άκρου. Η μειωμένη αιμάτωσή του και η έκθεσή του σε επαναλαμβανόμενα φορτία καθιστούν τον τένοντα ευάλωτο. Οι τενοντοπάθειες του Αχίλλειου συχνά επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα και χρειάζονται προσεκτική, σταδιακή αποκατάσταση για να επιτευχθεί πλήρης ίαση.

Αίτια & Παράγοντες κινδύνου πρόκλησης

Τα αίτια εμφάνισης των τενοντοπαθειών είναι πολυπαραγοντικά. Η υπέρχρηση αποτελεί το συχνότερο αίτιο, καθώς η επαναλαμβανόμενη καταπόνηση οδηγεί σε μικρορρήξεις και φλεγμονώδεις αντιδράσεις.

Επιπλέον, η ανεπαρκής αποκατάσταση μετά από τραυματισμό, η απότομη αύξηση έντασης στην προπόνηση και η ελλιπής προθέρμανση συμβάλλουν στη δημιουργία χρόνιων φλεγμονών και εκφυλιστικών αλλοιώσεων.

Πέραν των μηχανικών αιτιών, υπάρχουν και προδιαθεσικοί παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης τενοντοπάθειας.

Πιο συγκεκριμένα, οι παράγοντες αυτοί είναι οι κάτωθι:

• Ηλικία: η φυσιολογική εκφύλιση του κολλαγόνου με την πάροδο των ετών μειώνει την ελαστικότητα και αντοχή των τενόντων.
• Παχυσαρκία: το αυξημένο σωματικό βάρος επιβαρύνει μηχανικά τους τένοντες, κυρίως των κάτω άκρων.
• Μεταβολικές και ενδοκρινικές διαταραχές: παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, ο υπερθυρεοειδισμός επηρεάζουν την αγγείωση και τη δομή του τένοντα.
• Φαρμακευτικοί παράγοντες: η χρήση κορτικοστεροειδών σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης τενοντοπάθειας.
• Αθλητικές δραστηριότητες υψηλής έντασης: αθλήματα που απαιτούν εκρηκτικές κινήσεις (π.χ. τένις, μπάσκετ, τρέξιμο, άλματα) προκαλούν συχνά επαναλαμβανόμενους μικροτραυματισμούς.
• Κακή τεχνική ή ακατάλληλος εξοπλισμός: η λανθασμένη εκτέλεση κινήσεων ή η χρήση μη εργονομικού εξοπλισμού αυξάνουν την επιβάρυνση στους τένοντες. Το γεγονός αυτό αυξάνει τις πιθανότητες πρόκλησης τενοντοπάθειας.

Με ποια συμπτώματα εκδηλώνονται οι τενοντοπάθειες;

Τα συμπτώματα των τενοντοπαθειών είναι συνήθως χαρακτηριστικά και διαφοροποιούνται ανάλογα με τη βαρύτητα και το στάδιο της βλάβης.

Ο πόνος αποτελεί το κυρίαρχο και πιο σταθερό σύμπτωμα. Ειδικότερα, εντοπίζεται τοπικά στον τένοντα ή στην περιοχή πρόσφυσής του στο οστό και επιδεινώνεται κατά τη φόρτιση της άρθρωσης. Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, ο πόνος μπορεί να εκδηλώνεται και κατά την ανάπαυση ή τη νύχτα, επηρεάζοντας τον ύπνο και την καθημερινή λειτουργικότητα.

Συχνά παρατηρείται ήπιο οίδημα στην πάσχουσα περιοχή, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης φλεγμονής ή μικροτραυματισμών, αν και δεν είναι πάντα ορατό ή ψηλαφητό.

Ο περιορισμός της κινητικότητας και η δυσκαμψία είναι, επίσης, συχνά ευρήματα. Σε χρόνιες τενοντοπάθειες, αναπτύσσεται λειτουργική ανεπάρκεια, με αδυναμία εκτέλεσης κινήσεων ή δραστηριοτήτων που απαιτούν φόρτιση του πάσχοντος τένοντα. Η ένταση και η εξέλιξη των συμπτωμάτων εξαρτώνται από την έκταση της βλάβης, τον τύπο της τενοντοπάθειας (οξεία ή χρόνια).

Γιατί είναι σημαντική η άμεση αντιμετώπιση των τενοντοπαθειών;

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπευτική προσέγγιση είναι καθοριστικής σημασίας. Πιο συγκεκριμένα:

• αποτρέπουν τη χρόνια επιδείνωση.
• μειώνουν τον κίνδυνο μόνιμων βλαβών.
• συμβάλλουν στην πλήρη αποκατάσταση της κινητικότητας και της ποιότητας ζωής του ασθενούς.

Επομένως, η έγκαιρη παρέμβαση, σε συνδυασμό με ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα αποκατάστασης, διασφαλίζει την ταχύτερη και ασφαλέστερη επάνοδο του ασθενούς στις δραστηριότητές του, μειώνοντας σημαντικά την πιθανότητα υποτροπής ή χρόνιας επιβάρυνσης του τένοντα.

Θεραπεία

Οι θεραπευτικές επιλογές για τις τενοντοπάθειες καθορίζονται από τη βαρύτητα της βλάβης, το στάδιο εξέλιξης της νόσου και την ανταπόκριση του ασθενούς στην αρχική συντηρητική αγωγή.  Πιο συγκεκριμένα, διακρίνονται σε συντηρητικές, επεμβατικές και χειρουργικές θεραπείες.

Η συντηρητική θεραπεία για την αντιμετώπιση των τενοντοπαθειών περιλαμβάνει:

• Φυσικοθεραπεία: Αποτελεί τη θεμελιώδη θεραπευτική προσέγγιση και περιλαμβάνει προγράμματα διατάσεων, ασκήσεις ενδυνάμωσης και τεχνικές όπως τα κρουστικά κύματα (Shockwave Therapy) και η ηλεκτροθεραπεία.
• Ανάπαυση και αποφόρτιση: Η μείωση ή προσωρινή διακοπή δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τον πάσχοντα τένοντα είναι απαραίτητη.
• Φαρμακευτική αγωγή: Η χορήγηση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ) προσφέρει ανακούφιση από τον πόνο και τη φλεγμονή.
• Manual therapy: Εξειδικευμένες τεχνικές κινητοποίησης και θεραπευτικών μαλάξεων βελτιώνουν την ελαστικότητα των τενόντων και των γύρω ιστών, ενισχύοντας την κυκλοφορία και τη λειτουργική αποκατάσταση.

Επίσης, οι επεμβατικές θεραπείες περιλαμβάνουν ενέσιμες θεραπείες.  Η έγχυση κορτικοστεροειδών μπορεί να προσφέρει ταχεία μείωση του πόνου, ωστόσο απαιτείται προσοχή λόγω του αυξημένου κινδύνου υποτροπής ή ρήξης τένοντα. Νεότερες βιολογικές θεραπείες, όπως οι ενέσεις πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP), προάγουν την επιδιόρθωση των ιστών μέσω αυξητικών παραγόντων.

Η χειρουργική θεραπεία εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου η συντηρητική και ελάχιστα επεμβατική αγωγή αποτυγχάνουν ή όταν υπάρχει ρήξη τένοντα. Ανάλογα με τη βλάβη,  η χειρουργική επέμβαση ενδέχεται να περιλαμβάνει:

• αφαίρεση εκφυλισμένου ιστού,
• αποσυμπίεση,
• συρραφή ή ανακατασκευή του τένοντα.

Η επιλογή της τεχνικής εξαρτάται από την εντόπιση, το μέγεθος και τη φύση της βλάβης, καθώς και από το λειτουργικό επίπεδο του ασθενούς.

Μέτρα πρόληψης

Η πρόληψη και η αποκατάσταση των τενοντοπαθειών αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη διατήρηση της υγείας και της λειτουργικότητας των τενόντων. Η σωστή εκπαίδευση του ασθενούς σχετικά με τη σημασία της αποφυγής υπερβολικής καταπόνησης και της ορθής τεχνικής, σε συνδυασμό με εξατομικευμένα προγράμματα ενδυνάμωσης και διατάσεων, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής.

Η σωστή εργονομική στάση και τεχνική στην εργασία ή την άσκηση συμβάλλει στην πρόληψη νέων τραυματισμών, ενώ οι σύγχρονες μέθοδοι φυσικοθεραπείας  βοηθούν στη σταδιακή αποκατάσταση της λειτουργίας του τένοντα.

Εάν εμφανίζετε συμπτώματα τενοντοπάθειας, ο   Δρ. Μιχάλης Ιωσηφίδης και οι επιστημονικοί συνεργάτες του στο Orthobiology Surgery Center βρίσκονται στη διάθεσή σας. Στο Orthobiology Surgery Center σχεδιάζονται εξατομικευμένα θεραπευτικά πλάνα βασισμένα στις πιο σύγχρονες θεραπείες ελάχιστης επεμβατικότητας. Η κλινική του Δρ. Ιωσηφίδη  είναι διαπιστευμένο Εκπαιδευτικό Κέντρο από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αθλητικής Τραυματολογίας, και Αρθροσκόπησης (ESSKA), από τη διεθνή Εταιρεία Αρθροσκόπησης,